Er is niks mis mee om aan je gezondheid te werken. In onze maatschappij heerst echter het beeld dat dit begint met een “gezond gewicht” en een BMI onder 25. Zoals je in mijn blog over BMI hebt gelezen, is BMI geen geschikt hulpmiddel voor een individu. Maar hoe bepaal je dan wat voor jou een gezond gewicht is?
Je komt er gaandeweg achter door goed te luisteren naar je lichaam. Door gezonde gewoontes te ontwikkelen rondom bijvoorbeeld stress, ontspanning, slaap, beweging en voeding komt je lichaam in een gezonde balans. Verder kan je gewicht in je jeugd soms ook een indicatie geven voor het gezonde gewicht dat nu bij jou past. Wanneer je toen al wat zwaarder was, zal je gewicht ook nu wat hoger liggen. Was je toen juist wat lichter, dan ligt je natuurlijke gewicht misschien ook wat lager.
Je lichaam als expert
Een gezond gewicht is het gewicht waarbij je lichaam in balans is, ook wel het setpoint-gewicht genoemd. Er is geen standaard hulpmiddel om dit te bepalen, maar dat is ook niet nodig. Je lichaam is een expert in het reguleren van je gewicht en allerlei andere processen, zoals ademhalen, stofwisseling en spijsvertering. Het reguleren en bewaren van evenwicht in deze processen wordt homeostase genoemd.
Homeostase
Een klein gebied in je hersenen, de hypothalamus, reguleert homeostase. Het is betrokken bij het reguleren van o.a. zuurstofgehalte van het bloed, bloeddruk, suikerspiegel en temperatuur. Kleine schommelingen binnen een bepaalde marge zijn heel gebruikelijk, het is vooral gericht op het voorkomen van hele grote pieken en dalen. Hetzelfde geldt voor je gewicht.
Je lichaam bepaalt zelf nauwkeurig bij welk gewicht en vetpercentage je lichaam in balans is en hanteert daarbij een marge tussen ongeveer 5 en 10 kilo over een langere periode. Binnen deze marge komen normale gewichtsschommelingen voor, die je lichaam niet als alarmerend ervaart. Je lichaam komt wél in actie wanneer er grotere schommelingen in relatief korte tijd worden waargenomen.
Gewichtsverlies
Wanneer je gewicht verliest door minder te eten, reageert je lichaam hier eerst op met normale signalen zoals hongersignalen. Deze signalen worden o.a. via je hormonen verstuurd. Je lichaam probeert bijvoorbeeld bepaalde etenswaren aantrekkelijker te laten lijken en je minder zin te laten hebben om te bewegen, om zo de balans te herstellen.
Strijd met jezelf
Het lukt vaak wel om deze eerste signalen op wilskracht te negeren. Maar je lichaam kiest dan voor een agressievere aanpak. Het stuurt nieuwe boodschappen waardoor je je bijvoorbeeld heel erg futloos voelt en je alleen nog maar kunt denken aan die etenswaren die je jezelf verboden hebt. Het kan zelfs leiden tot eetbuien, want je lichaam heeft maar 1 doel: de balans herstellen.
Wat er dan vaak gebeurt, is dat je gaat twijfelen aan jezelf en aan je doorzettingsvermogen. Je geeft je afvalpoging op. Je lichaam herstelt het evenwicht, en creëert ondertussen misschien zelfs nog wat extra reserves, voor het geval er nog eens zo’n periode van “ondervoeding” komt. Doordat je weer bent aangekomen en misschien zelfs zwaarder bent dan voorheen lijkt het alsof je geen controle hebt over je gewicht. Terwijl je lichaam je alleen maar probeert te helpen en je lichaam in balans wil houden.
Interoceptief bewustzijn
Je lichaam wil niets anders dan met je samenwerken en heeft je uitgerust met interoceptief bewustzijn. Dit is je vermogen om fysieke sensaties in je lichaam waar te nemen. Bijvoorbeeld het voelen van een volle blaas, honger- en verzadigingssignalen, maar ook het ervaren van emoties en gevoelens. Het herkennen van deze signalen helpt je om in je behoeften te voorzien. Uit onderzoeken blijkt dat het interoceptief bewustzijn is betrokken bij zowel lichamelijk als psychisch welzijn.
Zo wordt werken aan je gezondheid een persoonlijk proces waarbij je je gezondheid respecteert en bevordert door te luisteren naar de boodschappen die je lichaam afgeeft. Boodschappen rondom honger-en verzadiging, maar ook rondom bijvoorbeeld stress, ontspanning en vermoeidheid. Je leert ook het verschil herkennen tussen signalen van je lichaam en van buiten opgelegde regels, overtuigingen en gedachten. Wanneer je voor een langere periode lichaamssignalen hebt genegeerd, kan het best even duren voordat je ze herkent.
Naarmate het beter lukt om naar je lichaam te luisteren kan er ook best iets gaan veranderen in je gewicht. Wanneer je voorheen at om redenen zoals beloning, troost of verveling of wanneer je last had van eetbuien, dan is het mogelijk dat je lichaam was ingesteld op een hoger setpoint-gewicht.
Is je lichaam nu al in balans, maar vind jij (of iemand anders) dat je minder zou moeten wegen omdat dat mooier is of beter voor je gezondheid, dan zou het best kunnen dat er weinig veranderd in je gewicht.
Sowieso kan het lang duren voordat je lichaam aangepast is aan een nieuwe balans en een ander setpoint-gewicht. Daarom helpt het ook niet om tijdens een begeleidingstraject te gaan focussen op gewicht. Wat wel werkt is aan de slag te gaan met gezonde gewoontes en dan te ontdekken wat er gebeurt.
Samen werken aan jouw gezondheid
Ik help je graag om weer in contact te komen met de natuurlijke signalen van je lichaam. Ontdek wat jou goed doet en wat voor jou werkt. Je lichaam zal je dankbaar zijn en zich settelen in het setpoint-gewicht dat bij jou past en waarbij je je gezond en fit voelt.
